Mam tę moc – nauka na chemicznym wspomaganiu

Ważne egzaminy podczas sesji akademickiej czy sesji maturalnej to gorący czas dla niejednego młodego człowieka. Presja czasu i ogrom materiału do opanowania potrafią wygenerować spory stres. Łatwo w takim momencie stracić zdrowy rozsądek. Wówczas sięgniecie po chemiczne dopalenie w postaci środków zawierających pseudoefedrynę czy kodeinę może wydawać się ostatnią deską ratunku. Dość dodać, że tonący brzytwy się chwyta. Stare jak świat powiedzenie doskonale bowiem pasuje i do tej sytuacji.

Zawsze znajdą się oczywiście osoby, którym udało się zdać w ten sposób egzamin. Nie dodają jednak tego, że cała zdobyta w ten sposób wiedza równie szybko wyparowała z głowy, co się w niej znalazła. Nie opowiadają już tak chętnie o tym, z jakimi skutkami ubocznymi przychodzi sobie radzić. Warto pamiętać, że nie brakuje jednocześnie i takich ryzykantów, którym te środki zaszkodziły i wcale nie pomogły z sukcesem przejść przez egzaminy. Z jakichś jednak powodów kolejne młode osoby ulegają mitowi „cudownych środków” na szybkie i bezbolesne przygotowanie się do testów.

Pseudoefedryna i kodeina – bo to najpopularniejsze z tych substancji – znajdują się w różnych środkach przeciwbólowych, przeciwkaszlowych czy w lekach na astmę. Żadna z tych substancji nie oddziałuje jednak na te ośrodki w mózgu, które biorą udział w przyswajaniu wiedzy i zapamiętywaniu: hipokamp i korę mózgową. Powodują poczucie euforii, przypływu sił i możliwości, ale nie mają nic wspólnego z faktycznym uczeniem się. Jednocześnie uzależniają.

Pseudoefedryna

Środek całkowicie likwiduje senność, znacznie poprawia zdolność koncentracji, usuwa zmęczenie. Pseudoefedryna jest dobrym środkiem do wspomagania nauki – z takimi opisami „zbawiennego” działania tej substancji można spotkać się w sieci. A jak jest w rzeczywistości? Pseudoefedryna, syntetyczny odpowiednik efedryny, działa podobnie do amfetaminy – pobudza układ nerwowy. Powoduje wzrost ciśnienia krwi, niweluje potrzebę snu. Osoba po zażyciu leków staje się drażliwa, niespokojna i nadpobudliwa.

W dawkach leczniczych wspomaga działanie układu oddechowego podczas infekcji: zwęża obrzęknięte naczynia krwionośne w nosie. W efekcie wytwarzana jest mniejsza ilość śluzu i mniej zalega go w zatokach i w kanałach nosowych. Tym samym pseudoefedryna przynosi ulgę, a poprawa oddychania i spokojnego snu sprzyja w tej sytuacji aktywności poznawczej – myśleniu. W większych ilościach, czyli wtedy, kiedy używa się jej rekreacyjnie, a nie medycznie, powoduje szereg niekorzystnych skutków, utrudniając pracę i naukę. Z jednej strony może to być przyspieszenie tętna, bóle w okolicach klatki piersiowej, a z drugiej niskie ciśnienie krwi i wyhamowaniem pracy układu sercowo-naczyniowego. Pseudefedryna obok pobudzenia układu nerwowego może prowadzić do zawrotów głowy, problemów z koncentracją uwagi, pamięcią, drżenia, trudności z zasypianiem, zaburzeń nastroju, zaburzeń psychotycznych (w tym omów), senności i napięcia, spowolnienia odruchów, skurczy wokół ust. Konsekwencje dotykają również układu pokarmowego i układu moczowego. Pojawiają się bóle brzucha, utrata apetytu, suchość w ustach, problemy z oddawaniem moczu. Zdarza się, że substancja wywołuje reakcje alergiczne. Mogą się one manifestować poprzez wysypkę, swędzenie, ucisk w klatce piersiowej lub obrzęk twarzy, jamy ustnej, języka lub gardła.

Kodeina

            Kodeina (metylomorfina) jest pochodną morfiny. Znajduje się w części środków przeciwbólowych. Jeżeli są przyjmowane w dawkach zgodnych z załączoną ulotką lub z przepisu lekarza pełnią swoją funkcję medyczną – uśmierzają ból. W większych dawkach zaczynają mieć działanie narkotyczne i euforyzujące. Kodeina, tak jak pozostałe opiaty, wpływa na receptory dopaminy w mózgu. Wprowadza to organizm w stan relaksu i „błogostanu”. Działanie euforyzujące występuje po około 20-45 minutach i utrzymuje się przez 1-1,5 godziny. W końcowym stadium działania można odczuwać rozdrażnienie, bóle i zawroty głowy, zaburzenia łaknienia, senność, zaparcia, nudności. Mogą nawet pojawić się wymioty. Dodatkowo, pod wpływem kodeiny, może występować uporczywe alergiczne swędzenie na powierzchni całego ciała. W dużych dawkach kodeina (nawet podczas krótkotrwałego eksperymentowania) może powodować depresję oddechową (spowolnienie oddychania, spadek tętna i ciśnienia krwi), co stwarza realne zagrożenie dla utraty zdrowia i życia. Przedawkowanie zatem naraża na utratę przytomności, zapaść oddechową i/lub zatrzymanie krążenia. W przypadku długotrwałego zażywania kodeiny pojawiają problemy w koncentracji uwagi, zaburzenia seksualne, przewlekłe zaparcia, napady padaczkowe, drgawki i wstrząsy, stały stan pobudzenia lub dezorientacji, halucynacje, niezdolność do prowadzenia, krwawienie z żołądka, nudności, niewyraźne widzenie, a także uszkodzenie nerek i wątroby.

Źródła:

Lautieri, A.,The effects of codeine use, www. drugabuse.com, [www. drugabuse.com/library/the-effects-of-codeine-use/ - dostęp: 28.04.2017]

Boyd, L., What body systems are affected by pseudoephedrine?, www.livestrong.com, [www.livestrong.com/article/76788-body-systems-affected-pseudoephedrine/ - dostęp: 28.04.2017]