Od środka na mszyce do dopalacza – o mefedronie

Miał być wykorzystywany jako środek owadobójczy. Kiedy jednak odkryto jego toksyczne działanie na funkcjonowanie ludzkiego organizmu, znalazł się na liście substancji zakazanych. Jego zażycie może doprowadzić do samouszkodzeń, podjęcia próby samobójczej, czy nawet zgonu. To tylko wybrane fakty dotyczące dopalacza o nazwie mefedron (4-MMC, 4-metylometkatynon, niekiedy nazywany zdrobniale „mefką”).

Roślina, którego mefedron jest chemicznym odpowiednikiem, pochodzi ze Wschodniej Afryki. Khat (inaczej czuwaliczka jadalna), bo o nim mowa, jest popularną używką wśród Somalijczyków. Żucie liści tej rośliny wzmacnia wydolność i hamuje łaknienie. Mieszkańcy ogarniętej wojną Somalii, w której ludzie masowo umierają z głodu, w pewnym sensie traktują ją jako sposób ułatwiający im przetrwanie.

Mefedron z samą rośliną Khat nie ma jednak nic wspólnego. Został zsyntetyzowany jeszcze przed II wojną światową. Po wielu latach (na początku XXI wieku) zaczęto z nim eksperymentować, wykorzystując go jako środek na mszyce. Jak zauważono, ta neurotoksyna działała zaburzająco na układ nerwowy owadów. Spodziewano się zatem, że może pomóc w pozbyciu się szkodnika z upraw. Okazało się jednak, że w taki sam sposób działa nie tylko na owady, ale i na ludzi. Dlatego mefedron został wpisany na listę substancji zakazanych. W Polsce, jak w wielu innych krajach, jest nielegalny.

Co takiego powoduje, że mimo swojej toksyczności i groźnych skutków dla życia i zdrowia, nadal znajdują się ludzie, którzy nie wahają się po nią sięgnąć? Prawdopodobnie przyczynia się do tego stan, w który dopalacz wprowadza osobę go zażywającą. Ma działanie podobne do ecstasy, amfetaminy i kokainy. Pod jego wpływem następuje silny wyrzut dopaminy, a w efekcie – następuje silne pobudzenie organizmu. Co więcej, w wyniku wydzielania się neuroprzekaźników obniżających  poziom lęku i odczuwania bólu (proenkafilina), a także odczuwanie głodu i senności (serotonina). Gdy narkotyk przestaje działać (efekty jego działania utrzymują się od 2 do 5 godzin), pojawia się silne zmęczenie, poczucie pustki, a także lęk. Świadomość, że kolejna dawka 4-MMC potrafi zagwarantować powrót do poczucia nadludzkiej mocy, a stan po wydaje się nie do wytrzymania na dłuższą metę, predysponuje substancję do bycia silnie uzależniającą. Dopalacz w formie kapsułek, kryształków, tabletek może być spożywany lub wdychany przez nos (jako proszek).

 

Jak działa mefedron na organizm?

Mefedron powoduje nadmierne pocenie. Pot wydzielany pod jego wpływem ma przy tym silną woń przypominającą koci mocz. Charakterystyczne sinienie pojawiające się na rękach i nogach powstaje wskutek skurczu naczyń krwionośnych. Z kolei skurcze mięśni mogą prowadzić do szczękościsku i zgrzytania zębami. To jednak nie jedyne skutki zażycia dopalacza.

 

Skutki użycia mefedronu:

  • zaburzenia psychotyczne (omamy słuchowe – słyszenie tego, co nie istnieje, omamy          wzrokowe – widzenie tego, co nie istnieje),
  • niepokój, lęk, zaburzenia paranoidalne (wyobrażenia o byciu prześladowanym,                   atakowanym),
  • napady agresji i paniki,
  • zahamowanie łaknienia, nudności, wymioty, silne bóle głowy,
  • depresja, myśli samobójcze, samouszkodzenia i samobójstwa (często przez                         powieszenie się),
  • przyspieszenie pracy serca i wzrost ciśnienia tętniczego krwi, prowadzące do                       zawałów serca,
  • przegrzanie organizmu i odwodnienie, prowadzące do wielonarządowej                               niewydolności i śmierci.

Mefedron, podobnie jak inne dopalacze, jest stale modyfikowany. Dlatego tak trudno zbadać i przewidzieć jego wszystkie szkodliwe skutki. Mieszanie go z innymi substancjami psychoaktywnymi, w tym z alkoholem, tylko potęguje negatywne konsekwencje i zwiększa ryzyko śmierci.

 

Źródła:

D. Semion, Mefedron: tanie złudzenie szczęścia, “Focus”, 11/2015, http://www.focus.pl/czlowiek/mefedron-tanie-zludzenie-szczescia-13406 [dostęp: 16.10.2016].

P. Hirniak, Bez trzymanki z mefedronem, “Narkopolityka”, http://www.narkopolityka.pl/swiat/bliski-wschod/bez-trzymanki-z-mefedronem [dostęp: 16.10.2016].