Zaopiekuj się swoim poziomem stresu

Zaopiekuj się swoim poziomem stresu

Każdy z nas, w większym lub mniejszym stopniu, doświadcza w swoim życiu pewnego rodzaju napięcia zwanego stresem. W niektórych sytuacjach stres pomaga nam podejmować różnego rodzaju wyzwania, w innych – uniemożliwia prawidłowe funkcjonowanie i znacząco wpływa na naszą satysfakcję z życia. Warto zatem zaopiekować się swoim poziomem stresu i tym samym dowiedzieć się, w jaki sposób reaguje moje ciało na sytuacje stresogenne, jakie stresory wyzwalają we mnie napięcie oraz jak skutecznie mogę sobie z takim stanem radzić.

Stres jest pojęciem niezwykle szerokim, dlatego trudno pokusić się o jego precyzyjną definicję. Jednak większość z nich opisuje przede wszystkim dwa kluczowe aspekty stresu, tj. biologiczny i psychologiczny.

Aspekt biologiczny odnosi się do reakcji naszego organizmu na sytuację stresującą. Wyróżnia się tu trzy fazy:

  • alarmową (gdzie otrzymujemy informację o niebezpieczeństwie),
  • przystosowania (gdzie staramy się zachować równowagę naszego organizmu),
  • wyczerpania (gdzie wskutek radzenia sobie z daną sytuacją ponosimy więcej kosztów niż obecnie posiadamy zasobów, wobec czego funkcjonowanie naszego organizmu zostaje znacząco zaburzone).

Aspekt psychologiczny, najogólniej mówiąc, odnosi się do sposobów zarządzania naszą sferą poznawczą (co myślę), emocjonalną (co czuję) i behawioralną (co robię). Tu również wyróżniamy trzy fazy:

  • mobilizacji (gdzie następuje aktywizacja naszych procesów psychologicznych),
  • dostrojenia (gdzie nasze psychiczne wysiłki przestają być skuteczne),
  • destrukcji (gdzie pojawia się całkowity brak zdolności do poradzenia sobie z sytuacją).

Stres możemy zatem opisać jako biologiczną lub psychologiczną reakcję naszego organizmu na wydarzenia (stresory), które zaburzają naszą wewnętrzną równowagę. Im większy wysiłek konieczny do odzyskania owej równowagi, tym większy poziom odczuwanego przez nas stresu.

Wyróżnia się stresory biologiczne (np. zaburzenia rytmu okołodobowego związanego między innymi ze snem czy sposobem odżywiania), fizyczne (np. przewlekły hałas, niesprzyjające warunki klimatyczne), społeczne (np. destrukcyjne relacje rówieśnicze, konflikty rodzinne) i psychologiczne (np. trudne sytuacje, których rozwiązanie przekracza nasze obecne możliwości).

W sytuacji stresogennej nasze ciało wysyła nam szereg informacji alarmujących. Najczęściej towarzyszy nam wówczas szybkie bicie serca, przyśpieszony oddech, wysoka potliwość czy silna koncentracja na danej sytuacji.

Brak wdrażania odpowiednich strategii regulujących poziom stresu może doprowadzić do tak zwanego stanu stresu przewlekłego/chronicznego, który wiąże się z licznymi konsekwencjami. Może to być, między innymi, ciągłe zmęczenie, bóle w ciele, wahania nastroju, poczucie bezradności i osamotnienia czy odczuwanie objawów nadmiernego lęku lub nawet depresji.

Jednak nie każdy stres będzie powodować nieprzyjemne doświadczenia. Poza stresem negatywnym (tzw. dystres) wyróżnia się stres pozytywny (tzw. eustres), który może nas mobilizować do działania, podnosić nasz poziom energii lub też skłaniać nas do odwagi, podejmowania zdrowej rywalizacji czy pokonywania swoich lęków.

Być może pojawiło Ci się właśnie pytanie, czemu istnieją między ludźmi tak duże różnice w postrzeganiu danej sytuacji jako stresującej lub niestresującej. Kluczowa jest tutaj tak zwana ocena poznawcza, jakiej dokonuje wówczas dana osoba. Każdy z nas dysponuje innymi doświadczeniami, umiejętnościami i zasobami. To właśnie na ich podstawie oceniamy dany stresor. Ocena ta może być dokonywana w oparciu o czynniki rzeczywiste (fakty) lub subiektywne (interpretacje). Ważna jest również kwestia oceny własnej skuteczności, czyli siły przekonania, że jest się w stanie zrealizować określone działanie lub osiągnąć wyznaczone cele.

Istnieje wiele sposobów radzenia sobie ze stresem, dlatego niezwykle istotne jest to, by wypróbować różne z nich i regularnie praktykować te, które okażą się najbardziej pomocne. Najważniejsze jest jednak to, by nie zagrażały one Twojemu zdrowiu i życiu. Możesz wprowadzić do swojego życia dbałość o higienę swojego snu; regularną aktywność fizyczną, która znacząco obniża wewnętrzne napięcie; regularną regenerację (np. słuchanie muzyki, czytanie książki, oglądanie Netflixa czy inny odpoczynek); unikanie produktów pobudzających (nikotyna, kofeina, alkohol i inne substancje psychoaktywne); pracę nad poczuciem własnej wartości i skuteczności oraz budowanie i utrzymywanie dobrych i bezpiecznych relacji z innymi ludźmi.

Uważność na reakcje swojego ciała i czynniki stresogenne oraz wdrożenie dopasowanych do Twoich potrzeb sposobów radzenia sobie, pozwolą Ci zaopiekować się swoim poziomem stresu, a tym samym osiągnąć wewnętrzny spokój i życiowe szczęście.

Agata Hemmerling-Goc